“Yalova gelişmiş bir şehir mi?” Bu soruyu sordum. Aslında basit gibi görünen bir soruydu. Ama gelen yorumları tek tek okudukça bunun yalnızca “evet” ya da “hayır” sorusu olmadığını gördüm. Çünkü herkes aynı Yalova’da yaşıyor olsa da herkesin Yalova’ya baktığı yer farklıydı. Kimi geçmişin Yalova’sını anlattı, kimi bugünün sorunlarını sıraladı, kimi şehrin giderek gerilediğini söyledi, kimi ise bütün eksiklerine rağmen Yalova’nın hâlâ büyük bir potansiyel taşıdığını savundu. Ortak nokta ise şuydu: Yalova hakkında insanların söyleyecek çok sözü var.
Yorumlarda en fazla dikkat çeken konulardan biri geçmişe duyulan özlemdi. Daha sakin, daha temiz, daha huzurlu, insanların birbirini tanıdığı eski Yalova’yı anlatan çok sayıda yorum geldi. Kimi 30-40 yıl öncesini hatırlattı, kimi daha eski yıllardan söz etti. O günlerin Yalova’sının daha yaşanabilir, daha düzenli ve daha kendine özgü olduğunu düşünenler vardı. Bugünkü Yalova’ya baktıklarında ise kalabalıklaşan nüfus, artan araç sayısı, yapılaşma, trafik, çevre sorunları ve hayat pahalılığı gibi başlıkları öne çıkardılar.
Ancak burada önemli bir ayrım ortaya çıktı: Bir şehrin nüfusunun artması, yeni binaların yapılması ya da ekonomik hareketliliğin yükselmesi tek başına gelişmişlik anlamına geliyor mu? Yorumların önemli bir bölümü bu soruya “hayır” cevabını veriyor. Çünkü vatandaş için gelişmişlik yalnızca betonlaşmak değil. Ulaşımın rahat olması, çevrenin korunması, sosyal yaşamın güçlü olması, gençlerin iş bulabilmesi, kültür ve sanatın gelişmesi, tarımın desteklenmesi, turizmin değerlendirilmesi, kent estetiğinin korunması ve insanların kendi şehirlerinde ihtiyaçlarını karşılayabilmesi de gelişmişliğin göstergeleri olarak görülüyor.
Yalova’nın aslında elinde çok önemli değerler bulunduğunu söyleyenlerin sayısı da az değil. Deniz, orman, termal kaynaklar, tarım, ulaşım avantajı, İstanbul ve Bursa gibi büyük merkezlere yakınlık, tersaneler, sanayi bölgeleri, turizm potansiyeli, köyleri ve doğal güzellikleriyle Yalova’nın önemli imkânlara sahip olduğu vurgulanıyor. Kimi yorumcular, bu potansiyelin yeterince değerlendirilemediğini düşünüyor. Kimileri ise sanayinin geliştiğini ancak bunun şehir merkezindeki günlük yaşama ve ticarete aynı ölçüde yansımadığını dile getiriyor.
Özellikle çevre konusunda yapılan yorumlar dikkat çekiciydi. Denizden, sahilden, yeşil alanlardan, temizlikten ve yapılaşmadan söz eden vatandaşlar, Yalova’nın sahip olduğu doğal değerlerin korunması gerektiğini ifade ediyor. Çünkü Yalova’nın en büyük avantajlarından birinin doğası olduğu düşünülüyor. Şehir büyürken bu değerlerin kaybedilmesi halinde, gelişmenin kendi içinde başka bir kayba dönüşebileceği endişesi dile getiriliyor.
Ekonomi konusunda da birbirinden farklı görüşler var. Bazı vatandaşlar sanayi yatırımlarını, tersaneleri ve organize sanayi bölgelerini önemli bir ekonomik güç olarak görüyor. Bazıları ise şehirde iş imkânlarının yeterli olmadığını, gençlerin başka kentlere yöneldiğini, alışveriş için insanların Bursa, İstanbul veya İzmit gibi çevre merkezlere gitmek zorunda kaldığını söylüyor. Hayat pahalılığı da yorumların önemli başlıklarından biri. Bazı vatandaşlar Yalova’da yalnızca fiyatların geliştiğini, diğer alanlarda aynı gelişmenin hissedilmediğini ifade ediyor.
Bir başka dikkat çekici konu ise Yalova’nın geleceğine ilişkin önerilerdi. Teknoloji alanında yatırımlar yapılması, gençlerin desteklenmesi, Ar-Ge merkezlerinin geliştirilmesi, girişimciliğin teşvik edilmesi, tarımın ve köylerin yeniden değerlendirilmesi, turizmin güçlendirilmesi, doğal alanların korunması ve kentin ekonomik potansiyelinin daha planlı kullanılması gerektiğini düşünenler var. Yani vatandaş yalnızca şikâyet etmiyor; aynı zamanda çözüm önerileri de ortaya koyuyor.
Ve bütün bu yorumların arasında benim özellikle dikkatimi çeken başka bir bakış açısı daha vardı: “Yalova nasıl gelişir?” sorusunun cevabının yalnızca belediyelerde, siyasi partilerde, yöneticilerde ya da yatırımcılarda aranamayacağı düşüncesi. Bir vatandaşın ifadesiyle, belki de ilk olarak önyargılı tutumlardan vazgeçmek gerekiyor. Bardağın yalnızca boş tarafına bakmak yerine dolu tarafını da görebilmek, şehrin sahip olduğu değerleri fark edebilmek gerekiyor. Çünkü bir şehirde insanlar birbirine karşı sürekli önyargıyla yaklaşıyor, herkes yalnızca kendi penceresinden bakıyor ve ortak paydalar unutuluyorsa, o şehirde ortak bir gelecek fikrinin kurulması da zorlaşıyor.
Elbette bu, eksikleri görmeyelim anlamına gelmiyor. Tam tersine, eksikleri söylemek ve yanlış gördüğümüz noktaları eleştirmek gerekiyor. Ancak eleştirinin yanında çözümü, çözümün yanında da ortak aklı konuşabilmek gerekiyor. Çünkü bir şehrin gelişmesi yalnızca yeni binalar yapmakla değil, o şehirde yaşayan insanların birlikte hareket edebilmesiyle de mümkün.
Bu noktada siyasi ve idari sorumluluk taşıyan yöneticilere de önemli bir görev düştüğünü düşünenler var. Farklı siyasi görüşlerden insanların, farklı siyasi partilerin ve kentin farklı kesimlerinin Yalova’nın ortak çıkarları konusunda bir araya gelebilmesi gerektiği ifade ediliyor. Siyasi farklılıkların doğal olduğu ancak şehrin ortak meselelerinde ortak aklın ve iş birliğinin ön plana çıkmasının Yalova’nın geleceği açısından önemli olduğu görüşü dile getiriliyor. Çünkü Yalova’nın geleceği yalnızca bir partinin, bir kurumun, bir grubun ya da bir kişinin meselesi değil; bu şehirde yaşayan herkesin ortak meselesi.
Yorumlarda ulaşım ve trafik de sıkça gündeme geldi. Artan araç sayısı, otopark sorunu, şehir merkezindeki yoğunluk ve ulaşım planlamasına ilişkin eleştiriler dikkat çekti. Sahilin kullanımından kent merkezindeki yapılaşmaya kadar birçok konuda vatandaşların farklı görüşleri bulunuyor. Bazı yorumlarda şehir planlamasının uzun vadeli düşünülmesi gerektiği vurgulanırken, bazı vatandaşlar Yalova’nın hızlı büyürken kent kimliğini kaybettiğini düşünüyor.
Göç ve nüfus artışı konusunda da farklı değerlendirmeler yapıldı. Burada birbirinden oldukça farklı görüşlerin bulunduğu açıkça görülüyor. Kimi vatandaş nüfus artışını doğal bir şehirleşme süreci olarak değerlendirirken, kimi yorumcular hızlı nüfus değişiminin sosyal yaşam, konut, ulaşım ve kent kültürü üzerinde baskı oluşturduğunu düşünüyor. Bu farklı görüşler bize aslında Yalova’nın yalnızca fiziksel olarak değil, sosyal olarak da değişen bir şehir olduğunu gösteriyor. Bu değişimin nasıl yönetileceği ise ayrı bir planlama ve sosyal uyum meselesi olarak karşımızda duruyor.
Bütün yorumları yan yana koyduğumda ortaya tek bir Yalova çıkmıyor. Birden fazla Yalova çıkıyor. Geçmişini özleyen Yalova, bugünün sorunlarından şikâyet eden Yalova, gelişmek isteyen Yalova, potansiyeline güvenen Yalova, yöneticilerden daha fazla proje bekleyen Yalova, çevresinin korunmasını isteyen Yalova, gençlerine iş isteyen Yalova, daha temiz ve düzenli bir şehir isteyen Yalova ve bütün bunların yanında hâlâ “Biz bu şehri birlikte daha iyi bir yere taşıyabiliriz” diyen Yalova…
Belki de asıl mesele burada başlıyor.
Bir şehrin gelişmesi sadece yöneticilerin yapacağı projelerle gerçekleşmez. Vatandaşın da şehrine sahip çıkması gerekir. Esnafın, iş insanının, gazetecinin, sivil toplum kuruluşlarının, siyasi partilerin, kurumların, gençlerin, kadınların, akademisyenlerin ve bu şehirde yaşayan herkesin aynı soruya farklı cevaplar verebilmesi ama ortak bir hedefte buluşabilmesi gerekir.
Çünkü gelişmişlik sadece rakamlardan ibaret değildir. Bir şehrin gelişmişliği, insanlarının o şehir hakkında nasıl konuştuğunda da kendini gösterir. İnsanlar şehrini eleştirirken hâlâ onun için bir şeylerin değişmesini istiyorsa, orada hâlâ umut vardır. Çünkü tamamen vazgeçen insanın söyleyecek sözü de kalmaz.
Ben bir soru sordum. Yalova halkı onlarca farklı cevap verdi. Kimi kızdı. Kimi üzüldü. Kimi geçmişi anlattı. Kimi bugünü eleştirdi. Kimi geleceğe dair öneriler sundu. Kimi “Yalova bitti” dedi. Kimi ise “Yalova’nın hâlâ çok büyük potansiyeli var” dedi.
Belki de Yalova’nın ihtiyacı olan şey, birbirimize “Sen yanlış düşünüyorsun” demekten önce birbirimizi dinleyebilmek. Bardağın boş tarafını görürken dolu tarafını da unutmamak. Eleştirirken çözüm önermek. Farklılıklarımızı bir kenara bırakmadan ortak değerlerimizde buluşabilmek.
Çünkü bir şehir sadece binalardan, yollardan, meydanlardan ve tabelalardan oluşmaz. Bir şehir, o şehirde yaşayan insanların ortak hafızası, ortak emeği, ortak hayali ve geleceğe dair ortak umududur.
Yalova’nın nasıl gelişeceği sorusunun tek bir cevabı olmayabilir. Ama belki de ilk cevap şudur: Önce birbirimizi dinlemeyi öğrenmek. Sonra elimizde ne varsa, ne eksikse, ne yapılması gerekiyorsa hep birlikte konuşmak.
Çünkü bazen bir şehrin gerçek fotoğrafı resmi raporlarda değil, insanların kendi cümlelerinde saklıdır.
Ben de o cümleleri dinledim.
Ve gördüm ki…
YALOVA HALKININ SÖYLEYECEK ÇOK SÖZÜ VAR.
